مراحل انجام IVF یا ICSI (میکرواینجکشن)

 آی وی اف (لقاح برون‌تنی) یک روش درمان ناباروری است مواردی که برای رسیدن اسپرم به تخمک مانعی وجود دارد، مثل انسداد لوله‌های فالوپ، وجود چسبندگی در حفره لگن، تعداد یا تحرک کم اسپرم، استفاده می‌شود. میکرواینجکشن یا ICSI هم نوعی خاص از IVF است. این درمان طی مراحل زیر انجام می‌شود:

الف) تحریک تخمک‌گذاری: پس از بررسی هورمونی و انجام سونوگرافی برای بررسی وضعیت و عملکرد تخمدان‌ها در روز سوم قاعدگی، پزشک داروی تحریک تخمک‌گذاری تجویز می‌کند. در دورۀ مصرف این داروها، به طور منظم باید سونوگرافی انجام شود تا واکنش تخمدان‌ها بررسی شود و در صورت تحریک بیش از حد تخمدان‌ها، اقدام درمانی لازم انجام شود. زمانی که فولیکول‌ها به اندازۀ مناسب رسید، آمپول HCG تزریق می‌شود تا تخمک‌ها آزاد شوند. حدود دو تا سه روز بعد از تزریق باید عمل تخمک‌گیری انجام شود.

ب) تخمک‌گیری یا پانکچر: در روز عمل تحت بی‌حسی یا بیهوشی خفیف و کوتاه‌مدت با استفاده از سونوگرافی واژینال، پزشک با ابزار مخصوص مایع فولیکولی حاوی تخمک را برمی‌دارد و به آزمایشگاه جنین‌شناسی می‌فرستد. در همان روز نمونۀ مایع منی نیز از آقایان گرفته می‌شود و برای جداسازی و شستشوی اسپرم به آزمایشگاه جنین‌شناسی فرستاده می‌شود.

ج) در آزمایشگاه جنین‌شناسی کیفیت تخمک‌ها و اسپرم‌ها بررسی می‌شود و در صورت تأیید، وارد مرحلۀ لقاح آزمایشگاهی می‌شوند. در گذشته، اسپرم و تخمک را در محیط آزمایشگاهی مخصوص قرار می‌دادند تا اسپرم تخمک را بارور کند و مراحل تقسیم سلولی و تشکیل جنین آغاز شود. امروز اغلب از روش میکرواینجکشن یا تزریق داخل سیتوپلاسمی اسپرم استفاده می‌شود. یعنی اسپرم را به‌طور مستقیم داخل سیتوپلاسم تخمک تزریق می‌کنند. این روش به ویژه در مواردی که تعداد اسپرم کم است، بسیار مفید است. پس از تقسیم سلولی و تشکیل جنین، اگر تعداد جنین‌ها زیاد بود، در صورت درخواست زوجین، جنین‌های مازاد فریز می‌شوند تا در سیکل‌های بعدی درمان استفاده شوند یا اگر زوجین هر زمانی خواستند، آن‌ها را اهدا کنند.

د) انتقال جنین: ۴۸ تا ۷۲ ساعت پس از تشکیل جنین یا جنین‌ها، عمل انتقال انجام می‌شود. این عمل نیازی به بیهوشی ندارد و جنین یا جنین‌ها (حداکثر ۳ جنین) با کاتتر (نوعی ابزار سوزن‌مانند باریک و بلند) به داخل رحم خانم منتقل می‌شوند. یک تا دو ساعت پس از انتقال خانم مرخص می‌شود و باید منتظر ماند تا جنین مراحل لانه‌گزینی در رحم را طی کند. ده تا دوازده روز پس از انتقال، با انجام آزمایش بتا ( تست BHCG) می‌توان فهمید که آیا بارداری رخ داده است یا نه. در این مدت نیازی به استراحت مطلق نیست، فقط باید از فعالیت سخت و سنگین پرهیز کرد و استرس را از خود دور کرد.